Powszechnie panuje przeświadczenie, że tak właśnie jest. Coraz częściej jednak pojawiają się opinie, iż koszt obu tych instalacji jest porównywalny. Tyle, że to jest przede wszystkim ocena firm produkujących lub instalujących rekuperatory.

Uprzedzam od razu,  że odpowiedź na zawarte w tytule pytanie nie jest jednoznaczna,  ale spróbujemy prześledzić, jakie elementy składają się na koszty obu rozwiązań. Jako podstawę rozważań przyjmijmy sytuację, gdy o rodzaju wentylacji decydujemy na etapie projektowania budynku.

Gdy liczą się pieniądze
Nie wymaga budowy kominów wentylacyjnych, nie są konieczne kominki dachowe, które stanowią zakończenie pionów wentylacyjnych. Argumentem “za” jest także możliwość znacznego zmniejszenia systemu centralnego ogrzewania. Ale przecież sam odzysk ciepła nie wystarczy do ogrzania domu, stąd z systemami rekuperacji są związane instalacje pompy ciepła (droga inwestycja). Wprawdzie nie mamy grzejników, ale mamy za to system ogrzewania podłogowego. Rekuperator pobiera też prąd i to wcale niemało, oczywiście w zależności od urządzenia.

Koszt instalacji z odzyskiem ciepła nie sprowadza się bowiem do ceny rekuperatora oraz przewodów instalacyjnych. A te także zawierają się w bardzo dużych widełkach. Podajmy tylko orientacyjnie dwa przykłady.

Rekuperator X z wymiennikiem krzyżowym kosztuje 3500 zł i pobiera maksymalnie tylko 48 W, ale: ma wydajność 150 m³/h i sprawność odzysku ciepła 68-84%. Rekuperator Y z wymiennikiem przeciwprądowym jest znacznie bardziej rozbudowany. Ma płynnie regulowaną wydajność dwóch wentylatorów w zakresie 75-500 m3/h, sprawność odzysku ciepła  95,9% i wiele pożytecznych funkcji, w tym 3 biegi. Tyle, że podczas pracy ma pobór energii na 1-2-3 biegu odpowiednio 70-133-320 W. Komplet filtrów kosztuje ok 30 zł, zaś wymienia się je raz na 6 miesięcy (zdarza się, że zabrudzą się wcześniej). Całe urządzenie to wydatek ponad 11 000 zł.

Celowo podaję tak skrajne przykłady, bowiem w tym momencie okazuje się właśnie, dlaczego odpowiedź na postawione pytanie nie może być tak oczywista, jak chcą zwolennicy rekuperacji. Oprócz różnic w budowie, rekuperator musi mieć wielkość dopasowaną do powierzchni budynku, aby mógł zapewnić odpowiednią, zgodną z przepisami wymianę powietrza (oczywiście, znacznie więcej jest czynników mających wpływ na dobór rekuperatora).

Zobaczmy przykładowe koszty instalacji.
Zdaniem jednego z ekspertów branżowych za dobrej klasy rekuperator do domu o powierzchni ok. 150 m2 zapłacimy od 7000 zł netto, zaś koszt całego systemu wentylacyjnego z montażem to wydatek pomiędzy 17 a 35 tys zł, w zależności od zastosowanych rozwiązań, typu i sposobu prowadzenia przewodów wentylacyjnych oraz typu rekuperatora.

Rekuperator — urządzenie stosowane w systemach wentylacyjnych, które umożliwia rekuperację ciepła z powietrza wywiewanego na zewnątrz budynku

Zdaniem portalu www.rekuperatory.pl instalacja dla domu o powierzchni 180 m2 kosztuje 26 000 zł.
W obu przypadkach nie uwzględniono kosztu zakupu i wykonania gruntowego wymiennika ciepła.
Po stronie wentylacji grawitacyjnej zapiszmy koszt wymurowania komina wentylacyjnego (ale spalinowe są niezbędne; większość inwestorów nie chce rezygnować z kominka), wynoszący ok. 2000 zł plus koszt wykończenia części wystającej ponad dach. Ten zaś jest bardzo różny, bo przecież komin może być “tylko” otynkowany lub “aż” obłożony klinkierem. Są potrzebne na dachu kominki wentylacyjne, które kosztują od kilkuset złotych do ponad 2000 zł.

Okna połaciowe na poddaszu powinny mieć nawiewniki, są przez to droższe, ale cena zależy od producenta. Sprawdziliśmy wyrywkowo w kilku firmach i okazuje się, że drewniane okno obrotowe jest tańsze od podobnego okna z klapą wentylacyjną jedynie o ok. 100 zł. A jak jest z oknami na parterze? Nawiewniki ciśnieniowe kosztują od ok. 50 zł wzwyż, zaś higrosterowane (oczywiście, znacznie droższe) od ok. 130 zł. Znów ostateczny wydatek zależy od naszych preferencji i wielkości domu, bowiem nie w każdym oknie musi być nawiewnik.

Szacunkowy koszt wykonania instalacji grawitacyjnej to około 2500 zł.

Droższa, ale…
Można odwołać się do staropolskiego przysłowia: każda liszka swój ogonek chwali. Bo też w na opłacalność finansową wentylacji mechanicznej z odzyskiem ciepła wskazują przede wszystkim producenci rekuperatorów. Nie ma co ukrywać, koszt jest spory i nie każdego inwestora stać na taki wydatek. Ale może warto rozważania sprowadzić do innego wymiaru?

Instalacja grawitacyjna jet uzależniona od warunków zewnętrznych i często po prostu nie działa. W tradycyjnych rozwiązaniach zużywa się znacznie więcej paliwa na potrzeby centralnego ogrzewania, a jego koszt jest jak najbardziej policzalny. Oczywiście, jest w czym wybierać, ale - znów skrajne przykłady - węgiel zanieczyszcza środowisko, a gaz jest coraz droższy.

Systemy z odzyskiem ciepła są wręcz konieczne w domach pasywnych - także znacznie droższych od standardowych, ale też w energooszczędnych, a te są znacznie bardziej dostępne dla Kowalskiego.
I jeszcze jedna, istotna kwestia, wskazująca na opłacalność instalacji z rekuperatorem. Do wnętrza trafia powietrze oczyszczone przez filtry. Szczególnie w miastach i na terenach zanieczyszczonych jest to bardzo korzystne. Instalacja ta jest znacznie korzystniejsza dla osób o skłonnościach do alergii niż inne rozwiązania.